تفاوت زگیل تناسلی و تبخال تناسلی یکی از مهمترین نکاتی بوده که برای حفظ سلامت جنسی باید آن را بشناسیم چون هر دو می توانند با ضایعات پوستی در ناحیه تناسلی ظاهر شوند و خیلی ها در نگاه اول آنها را با هم اشتباه می گیرند. اما آیا می دانید که عامل این دو بیماری متفاوت است، راه های انتقالشان فرق می کند و حتی شکل ضایعات و روش های کنترل و درمان آنها هم یکسان نیست؟ در ادامه می خواهیم به بررسی تعریف زگیل تناسلی و تبخال تناسلی، تفاوت عامل ویروسی آنها، تفاوت شکل و ظاهر ضایعات، راه های انتقال، میزان خطر و عوارض احتمالی، روشهای تشخیص و درمان و همچنین نکات پیشگیری بپردازیم پس با ما همراه باشید.
آشنایی با زگیل تناسلی و تبخال تناسلی
- زگیل تناسلی (Genital Warts)
عفونتی است که توسط ویروس HPV ایجاد می شود. این ویروس سلول های سطحی پوست و مخاط ناحیه تناسلی را درگیر می کند و باعث ایجاد برجستگی های گوشتی کوچک یا بزرگ روی پوست می شود. این زگیل ها بدون درد هستند اما ممکن است خارش یا سوزش خفیف ایجاد کنند. - تبخال تناسلی (Genital Herpes)
عفونتی است که توسط ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1 یا 2 (HSV-1, HSV-2) ایجاد می شود. این عفونت با تاول های کوچک پر از مایع و دردناک در ناحیه تناسلی، اطراف مقعد یا حتی دهان همراه است که بعد از مدتی می ترکند و تبدیل به زخم می شوند.
تفاوت زگیل تناسلی با تبخال تناسلی از نظر علت بروز
در نگاه اول هر دو بیماری عفونت مقاربتی و وابسته به تماس جنسی محسوب می شوند اما ریشه و نوع ویروسی که باعث آنها می شود کاملا متفاوت است. شناخت این تفاوت کمک می کند بهتر بفهمیم چرا شکل ضایعات، عوارض و حتی راه های پیشگیری آنها با هم فرق دارد.
دلایل ابتلا به زگیل تناسلی
ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)؛ گروه بزرگی از ویروس ها که برخی از تیپ های آن باعث زگیل های تناسلی و برخی دیگر با سرطان هایی مثل سرطان دهانه رحم مرتبط هستند. راه های اصلی انتقال این عارضه عبارتند از:
- رابطه جنسی واژینال یا مقعدی با فرد آلوده
- رابطه جنسی دهانی ( منجر به زگیل دهانی یا حلقی می شود)
- تماس نزدیک پوست ناحیه تناسلی با پوست فرد مبتلا، حتی بدون دخول
- در موارد نادر، استفاده مشترک از وسایل شخصی آلوده (لباس زیر، حوله و…)
دلایل ابتلا به تبخال تناسلی
ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) نوع 1 یا 2 بعد از ورود به بدن در اعصاب ناحیه تناسلی یا اطراف دهان پنهان می شود و می تواند بارها عود کند. راه های انتقال این عارضه عبارتند از:
- استفاده مشترک از وسایل جنسی آلوده
- رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی با فرد مبتلا
- انتقال ویروس با لمس ضایعه و سپس تماس دست آلوده با اندام تناسلی
- تماس مستقیم پوست یا مخاط ناحیه تناسلی با تبخال فعال روی بدن یا دهان
تفاوت زگیل تناسلی و تبخال تناسلی از نظر علائم
گرچه هر دو بیماری در نهایت خودشان را با ضایعات پوستی در ناحیه تناسلی نشان می دهند اما شکل، احساس و الگوی بروز این ضایعات کاملا متفاوت است. توجه به این تفاوت ها به شما کمک می کند حدس اولیه ای بزنید، هرچند تشخیص قطعی فقط با بهترین دکتر زگیل تناسلی در تهران ممکن است.
علائم زگیل تناسلی
- ضایعه ها معمولا خشک، گوشتی و برجسته هستند.
- معمولا بدون درد هستند؛ گاهی خارش یا ناراحتی خفیف
- ممکن است صاف، برجسته یا به شکل «گل کلمی» باشند
- می توانند به صورت تکی، خوشه ای یا گل کلمی ظاهر شوند.
- تمایل به مرطوب شدن ناحیه ای که زگیل ها در آن قرار دارند
- رشد آهسته، ظاهر شدن چند هفته تا چند ماه بعد از تماس جنسی.
- برآمدگی های کوچک یا بزرگ، همرنگ پوست یا کمی روشن تر / تیره تر
علائم تبخال تناسلی
- قبل از ضایعه، سوزش و گزگز احساس می شود.
- ضایعات به شکل تاول های آبدار و بسیار دردناک هستند.
- احساس سوزش، خارش یا گزگز قبل از ظاهر شدن ضایعات
- پاره شدن تاول ها و تبدیل شدن به زخم های سطحی دردناک
- گروهی از تاول های کوچک پر از مایع که معمولا دردناک اند
تفاوت زگیل تناسلی و تبخال تناسلی از نظر عوارض
هر دو بیماری ممکن است سال ها در بدن باقی بمانند اما نوع آسیب هایی که در طولانی مدت ایجاد می کنند یکسان نیست. این تفاوت در عوارض، اهمیت تشخیص و پیگیری را دوچندان می کند.
عوارض زگیل تناسلی
- به دلیل احتمال عود و ارتباط با برخی سرطان ها، مراجعه منظم به پزشک توصیه می شود.
- اگر زگیل ها بزرگ باشند ممکن است زایمان طبیعی را مشکل کنند یا احتمال خونریزی را افزایش دهند.
- زگیل ها می توانند از یک زائده کوچک به چندین ضایعه در ناحیه تناسلی، مقعد یا اطراف آن تبدیل شوند.
- بعضی از تیپ های HPV مثل 16 و 18 با سرطان دهانه رحم، مقعد و گاهی سایر سرطان های تناسلی مرتبط هستند.
عوارض تبخال تناسلی
- در دوران بارداری، عفونت فعال خطر سقط، زایمان زودرس و انتقال ویروس به جنین را افزایش می دهد.
- ویروس هرپس در بدن باقی می ماند و در دوره های استرس، ضعف سیستم ایمنی یا بیماری ها مجدد فعال می شود.
- انتقال تبخال به نوزاد قبل از تولد یا هنگام زایمان منجر به تبخال نوزادی می شود که بیماری جدی و حتی در مواردی کشنده است.
- مخصوصا اگر فرد چشم ها یا سایر نواحی را بعد از لمس ضایعه لمس کند ممکن است تبخال چشمی یا پوستی ایجاد شود که ممکن است خطرناک باشد.
تفاوت زگیل تناسلی با تبخال تناسلی از نظر پیشگیری
هر دو بیماری ویروسی هستند و صددرصد قابل پیشگیری نیستند اما میتوان با رعایت چند اصل، خطر ابتلا را تا حد زیادی کاهش داد.
پیشگیری از زگیل تناسلی
- واکسن گارداسیل: واکسن گارداسیل موثرترین روش پیشگیری از زگیل تناسلی و برخی تیپ های پرخطر HPV می باشد و بهتر است قبل از شروع روابط جنسی تزریق شود اما در سنین بالاتر هم مفید است.
- رابطه جنسی ایمن: استفاده از کاندوم (هرچند به طور کامل محافظت نمی کند چون HPV از طریق پوست اطراف هم منتقل می شود)
- معاینه منظم و غربالگری: بهویژه برای خانم ها (پاپ اسمیر دورهای و معاینه توسط متخصص زنان)
پیشگیری از تبخال تناسلی
- اجتناب از استفاده مشترک از وسایل جنسی
- استفاده از کاندوم در روابط جنسی (کاهش اما نه حذف کامل خطر)
- در صورت ابتلا، مصرف داروهای ضد ویروس طبق دستور پزشک برای کاهش احتمال انتقال به شریک جنسی.
- پرهیز از هر نوع تماس جنسی (دهانی، واژینال، مقعدی) با فردی که تبخال فعال دارد، چه روی دهان و چه روی ناحیه تناسلی
تفاوت زگیل تناسلی و تبخال تناسلی از نظر نحوه تشخیص
هیچ کدام از این دو بیماری را به طور قطعی نمی توان فقط با نگاه کردن در آینه تشخیص داد؛ چون ضایعات پوستی ناحیه تناسلی می تواند دلایل دیگری مثل جوش، موهای زیرپوستی و… هم داشته باشد. پزشک برای تشخیص از معاینه و آزمایش های مخصوص استفاده می کند.
تشخیص زگیل تناسلی
ابتدا پزشک شرح حال جنسی شما را می پرسد و سپس نواحی تناسلی و اطراف آن را معاینه می کند. بسته به وضعیت، ممکن است از روش های زیر استفاده شود:
- معاینه بالینی مستقیم ناحیه تناسلی، مقعد و اطراف آن
- پاپ اسمیر برای بررسی سلول های دهانه رحم در خانم ها
- آنوسکوپی برای بررسی داخل مقعد برای یافتن زگیل های داخلی
- کولپوسکوپی برای معاینه دقیق دهانه رحم و واژن با دستگاه بزرگ کننده
- نمونه برداری (بیوپسی) از ضایعه در صورت شک به تشخیص یا جهت بررسی نوع تغییرات سلولی
تشخیص تبخال تناسلی
برای تبخال نیز پزشک ابتدا علائم، سابقه روابط و زمان شروع ضایعات را بررسی می کند و سپس:
- ناحیه تناسلی و ضایعات را معاینه بالینی می کند.
- اگر زخم ها وجود نداشته باشند، آزمایش خون برای بررسی آنتی بادی های HSV کمک کننده است.
- در موارد خاص، از تست های مولکولی پیشرفته (مثل NAAT) برای تشخیص دقیق تر نوع ویروس استفاده می شود.
- ممکن است از مایع داخل تاول یا سطح زخم نمونه برداری (سواب) کرده و برای تشخیص ویروس به آزمایشگاه بفرستد.
تفاوت زگیل تناسلی و تبخال تناسلی از نظر درمان
نوع درمان در این دو بیماری کاملا با هم فرق دارد که در ادامه به طور کامل توضیح داده ایم:
درمان زگیل تناسلی
زگیل ها گاهی خود به خود طی ماه ها تا سال ها کوچک شده یا از بین می روند اما درمان به چند دلیل توصیه می شود: کاهش احتمال انتقال، بهبود ظاهر ناحیه، کاهش ناراحتی و کمک به زایمان آسان تر در دوران بارداری. روش های درمان زگیل تناسلی عبارتند از:
- کرایوتراپی (انجماد) زگیل با نیتروژن مایع
- کرم ها و پمادهای موضعی تجویز شده توسط پزشک
- لیزر درمانی برای از بین بردن ضایعات مقاوم یا گسترده
- استفاده از مواد شیمیایی موضعی خاص برای تخریب بافت زگیل
- جراحی جزئی (برداشتن زگیل با چاقوی جراحی، سوزاندن با جریان الکتریکی و…)
- روش های گیاهی یا طبیعی ممکن است به عنوان کمک کننده مطرح شوند اما جایگزین درمان علمی و پزشکی نیستند.
- واکسن گارداسیل درمان زگیل موجود نیست اما در پیشگیری از ابتلا به تیپ های پرخطر HPV و برخی انواع زگیل نقش مهمی دارد.
درمان تبخال تناسلی
تبخال تناسلی درمان قطعی برای حذف ویروس از بدن ندارد اما می توان شدت و تکرار حملات را کنترل کرد.
- کوتاه کردن مدت حمله
- کاهش شدت درد و زخم ها
- کاهش احتمال انتقال ویروس به دیگران
- کرم های بی حسی موضعی برای کاهش درد و سوزش
- مسکن ها و داروهای ضد درد برای کنترل ناراحتی عمومی
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، تفاوت زگیل تناسلی و تبخال تناسلی بیشتر از چیزی است که در نگاه اول به نظر می رسد؛ هرچند هر دو از راه تماس جنسی و پوست به پوست منتقل می شوند اما ویروس های عامل، شکل ضایعات، عوارض بلندمدت و حتی روش های درمان و کنترل آن کاملا متفاوت است. زگیل تناسلی به صورت برجستگی های گوشتی و بدون درد ظاهر می شود و بعضی انواع ویروس HPV می توانند با سرطان های تناسلی به خصوص سرطان دهانه رحم، ارتباط داشته باشند. در مقابل، تبخال تناسلی بیشتر با تاول های دردناک، سوزش و عودهای مکرر شناخته می شود و اگر در بارداری رخ دهد برای نوزاد خطر جدی تری ایجاد می کند.
