پيشاني يکي از شايعترين جايگاههاي محل بروز ملاسما است. ملاسما يکي از مشکلات شايع پوستي است که باعث ايجاد لکهايي به رنگ خاکستري تا قهوهاي در صورت ميشود. لک صورت در اغلب افراد بر روي گونهها، پل بيني، پيشاني، چانه و بالاي لب بالايي پديدار ميشود. همچنين اين لکها ممکن است بر روي قسمتهايي از بدن که بيشتر در معرض نور آفتاب قرار ميگيرد، مانند مچ و ساعد دست و گردن نيز ظاهر شود.
یکی از روشهای شایع برای درمان لک صورت و ملاسما، مراقبت از پوست در برابر نور آفتاب است. برای این منظور، باید فرد مبتلا به ملاسما روزانه از کرم ضد آفتاب استفاده کند و هر دو ساعت یک بار آن را تجدید کند. همچنین، توصیه میشود که افراد مبتلا به ملاسما همواره در هنگام بودن در فضای باز، از کلاه نقابدار با نقاب بزرگ استفاده کنند. ممکن است استفاده از کرم ضد آفتاب به تنهایی کافی نباشد و توانایی محافظت لازم در برابر نور آفتاب را فراهم نکند.
احتمال بروز ملاسما در زنان بسیار بیشتر از مردان است و در طول بارداری نیز بسیار شایع است. برخی از افراد به عادت آوردهاند که به آن به عنوان “ماسک بارداری” اشاره کنند. به نظر میرسد که هورمونها عامل اصلی در بروز ملاسما باشند. لکههای پوستی که رنگ تیرهتری دارند، معمولاً در ناحیه گونهها ظاهر میشوند. در تصویر، زنی که در سمت راست نشان داده شده است، در طول بارداری با لکه های قهوه ای روی پوست (ملاسما) مواجه شده است.
علائم و نشانهها
نشانههای (آنچه شما میبینید) رایج ملاسما شامل لکهایی به رنگ قهوهای یا خاکستری مایل به قهوهای در ناحیه صورت است. این لکها معمولاً در قسمتهای زیر ایجاد میشوند:
- گونهها
- پیشانی
- پل بینی
- قسمت بالای لب بالایی
- چانه
در برخی از افراد این لکها بر روی ساعد و مچ دست یا روی گردن ظاهر میشوند. البته این حالت از ملاسما شیوع کمتری دارد. ملاسما هیچ گونه علائم (آنچه که شما احساس میکنید) خاصی ایجاد نمیکند. اما بسیاری از افراد از شکل ظاهری پوست خود که در نتیجه ملاسما ایجاد میشود، احساس ناراحتی و نفرت دارند.
چه کسی به ملاسما مبتلا میشود؟
ملاسما بر روی پوست زنان بسیار بیشتر از مردان ایجاد میشود. به طوری که فقط ۱۰% از افرادی که به ملاسما مبتلا میشوند، مرد هستند.
احتمال بروز ملاسما در افرادی که پوست تیرهای دارند از جمله اغلب مردمی که در کشورهای آمریکای لاتین، شمال آفریقا، آسیا، هندوستان، خاورمیانه و حوزه دریای مدیترانه زندگی میکنند، بیشتر است. همچنین افرادی که یکی از خویشاوندان خونی آنها قبلاً به ملاسما مبتلا شده است، بیشتر در معرض ابتلاء به این بیماری قرار دارند.
چه عواملی باعث ملاسما میشود؟
اینکه چه عواملی باعث ایجاد ملاسما میشود، هنوز به درستی مشخص نیست. احتمالاً این عارضه هنگامی به وجود میآید که سلولهای تولید کننده رنگ در پوست بدن (ملانوسیتها) مقدار رنگ بیش از حد تولید کنند. افرادی که رنگ پوست آنها تیره باشد، بیشتر در معرض ابتلاء به ملاسما قرار دارند، زیرا میزان ملانوسیتهای فعال در پوست آنها بیشتر از افراد دارای پوست روشن میباشد.
عوامل محرک رایج برای ملاسما (که باعث شروع آن میشوند) عبارتند از:
- قرار گرفتن در معرض آفتاب: نور ماوراء بنفش موجود در آفتاب باعث تحریک ملانوسیتها میشود. در واقع حتی وقتی که ملاسما برطرف شده باشد، یک مواجهه کوتاه مدت با نور آفتاب میتواند باعث بازگشت مجدد آن شود. علت اینکه ملاسما در فصل تابستان غالباً شیوع بیشتری پیدا میکند نیز همین شدت بیشتر نور آفتاب است. همچنین نور آفتاب است که باعث میشود خیلی از افراد به طور مکرر دچار علائم لک صورت و ملاسما شوند.
- تغییر در میزان هورمونها: زنان باردار اغلب به ملاسما مبتلا میشوند. هنگامی که ملاسما در زنان باردار ایجاد شود، اصطلاحاً به آن کلوآسما یا ماسک بارداری میگویند. قرصهای جلوگیری از بارداری و داروهای جایگزین هورمونها نیز میتواند باعث تحریک و ایجاد ملاسما شود.
- مواد آرایشی: کرمها و محصولات محافظت از پوست که حساسیت پوستی ایجاد میکنند، میتوانند باعث تشدید ملاسما شوند.
متخصصین پوست چگونه ملاسما را تشخیص میدهند؟
تخصصیهای پوست، با نگاه ساده به پوست بیماران، معمولاً قادرند به تشخیص ملاسما بپردازند. با نگاه به پوست، آنها میتوانند به طور تقریبی تشخیص دهند که ملاسما به چه عمقی در پوست نفوذ کرده است. برای دقیقتر بررسی کردن عمق نفوذ ملاسما در پوست، پزشک ممکن است از یک وسیله به نام لامپ وود استفاده کند و پوست شما را تحت نور این لامپ مشاهده کند.
در بعضی موارد، ممکن است ملاسما علائمی شبیه به بیماریهای پوستی دیگر داشته باشد. در این حالتها، پزشک ممکن است نمونهای کوچک از پوست شما را برای تشخیص ملاسما بردارد. این روش به عنوان بیوپسی شناخته میشود. پزشک متخصص پوست میتواند در طول ویزیت در داخل مطب، به صورت سریع و ایمن عمل بیوپسی را انجام دهد.
متخصصین پوست چگونه ملاسما را درمان میکنند؟
لکهای ناشی از ملاسما میتواند به خودی خود برطرف شود. این حالت غالباً در مواردی صورت میگیرد که یک محرک خارجی مانند بارداری یا قرصهای جلوگيري از بارداری باعث ایجاد ملاسما شده باشد. به طوری که وقتی زنان وضع حمل میکنند یا مصرف قرصهای جلوگیری از بارداری را متوقف میکنند، ملاسما به خودی خود برطرف میشود.
اما در برخی از افراد، ملاسما تا سالهای طولانی و یا حتی در تمام طول عمر وجود دارد. برای مواقعی که ملاسما به خودی خود برطرف نمیشود و یا زنان مبتلا به ملاسما قصد دارند که قرصهای جلوگیری از بارداری مصرف کنند، روشهایی برای درمان و از بین بردن لکهای صورت وجود دارد. این روشها عبارت است از:
- هیدروکوئینون: این دارو اولین درمان رایج برای از بین بردن کک و مک و ملاسما به شمار میرود. معمولاً هیدروکوئینون را بر روی پوست میمالند و باعث روشن شدن رنگ پوست میشود. این دارو را میتوان به شکلهای مختلفی شامل کرم، لوسیون، ژل یا مایع، از داروخانهها تهیه کرد. مقدار کمي از این دارو را میتوان بدون نیاز به نسخه از داروخانه تهیه کرد. البته این دسته از محصولات در مقایسه با محصولاتي که توسط پزشک متخصص پوست تجویز میشود، مقدار هیدروکوئینون کمتری در ترکیب خود دارند.
- ترتینوئین و کورتیکواستروئیدها: برای روشنتر کردن رنگ پوست ممکن است پزشک شما یک داروی دیگر نیز برایتان تجویز کند. این داروی دوم میتواند ترتینوئین یا یک کورتیکواستروئید باشد. در برخی از موارد هر سه دارو (هیدروکوئینون، ترتینوئین و کورتیکواستروئید) به صورت ترکیبی در یک کرم وجود دارند. این کرمها را غالباً تحت عنوان کرم سه گانه درمان لک صورت میشناسند.
- سایر داروهای موضعی (برای مالیدن روی پوست): ممکن است پزشک شما داروهایی از قبیل اسید آزلائیک یا اسید کوجیک برای کمک به روشنتر شدن پوست برایتان تجویز کند.
- عملها: اگر داروهای موضعی نتواند در برطرف کردن ملاسما مؤثر واقع شود، ممکن است با یک عمل بتوان این کار را انجام داد. عملهایی که برای درمان لک صورت و ملاسما وجود دارد شامل لایه برداری پوست با مواد شیمیایی (از قبیل اسید گلیکولیک)، میکرودرم ابریژن و درم ابریژن میباشد. این عملها باید توسط یک پزشک متخصص پوست انجام شود. اگر شخصی که این عمل را انجام میدهد نتواند روش سازگار و مناسب با نوع پوست بیمار را تعیین کند، ممکن است عوارض پوستی جدیدی هم برای بیمار ایجاد شود.
- لیزر درمانی: روش لیزر درمانی غالباً برای درمان لکهای پوستی تیره رنگ که در اثر ازدیاد رنگدانههای پوستی ایجاد شدهاند و یا سایر لکهای پوستی که لایه برداری و محصولات محافظت کننده پوست در درمان آنها مؤثر نبوده است، مورد استفاده قرار میگیرد. روش لیزر لک صورت عملکرد بسیار خوبی برای درمان لک صورت و عارضههای پوستی صورت دارد، اما ممکن است برای دستیابی به یک نتیجه مطلوب به ۴ جلسه درمانی یا حتي بیشتر نیاز باشد. روشهای درمانی از قبیل فراکسل و لایه برداری پوست با لیزر برای درمان مشکلات ناشی از رنگدانهها مورد استفاده قرار میگیرد.
در مورد عوارض جانبی احتمالی (مضراتی که هر روش میتواند برای سلامتی شما داشته باشد) با پزشک متخصص پوست مشورت کنید.
اگر بعد از درمان ملاسما هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید:
- سوزش و حساسیت پوست
- تیره شدن رنگ پوست
- سایر عوارض احتمالی
نتیجه
با استفاده از روشهای مختلف تحت نظر متخصص پوست، بسیاری از افراد موفق شدهاند لکههای صورت خود را درمان کنند. اما در برخی موارد، ملاسما ممکن است به طور مداوم و ماندگار باشد. دیدن تغییرات اولیه در لکههای صورت ممکن است زمان بر بوده و به چند ماه نیاز داشته باشد. رعایت دستورات پزشک بسیار اهمیت دارد و به شما کمک میکند بهترین نتایج ممکن را بدست آورید و از بروز حساسیت پوستی و عوارض جانبی احتمالی جلوگیری کنید.
پس از درمان ملاسما، ممکن است نیاز به ادامه درمان داشته باشید. پزشک متخصص پوست این مرحله را درمان نگهدارنده مینامد. درمان نگهدارنده میتواند از بازگشت مجدد ملاسما جلوگیری کند. استفاده از کرمهای ضد آفتاب با کیفیت و استفاده از کلاه نقابدار در طول روز میتواند از بازگشت ملاسما جلوگیری کند.
ملاسما یک مشکل پوستی رایج است که باعث ایجاد لکههای قهوهای یا خاکستری مایل به قهوهای روی پوست میشود. با اینکه دلیل دقیق بروز ملاسما هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما عوامل محرک شامل تماس با نور آفتاب، بارداری، مصرف قرصهای ضد بارداری و استفاده از محصولات آرایشی میباشند.
